تومورمغزی چیست؟
تومور مغزی هنگامی ایجاد می شود که سلولهای مغزی به طور غیرقابل کنترل تقسیم شوند. این رشد بیش از حد ، توده هایی را در مغز ایجاد می کند. که به تومور معروف هستند. تومورها با فشار بر قسمت های مغز و محدود کردن جریان خون به بدن آسیب می رسانند. علاوه بر این ، تومورها در نحوه ارتباط نورون ها ، سلول های مسئول انتقال اطلاعات ، با سایر مناطق مغز و بدن تداخل ایجاد می کنند.
تومورهای مغزی یا اولیه یا ثانویه هستند. تومورهای اولیه مغز از مغز نشات می گیرند. تومورهای ثانویه مغز زمانی پدیدار می شوند که سرطان از قسمت دیگری از بدن به مغز سرایت کرده باشد.
آیا همه تومورهای مغزی سرطانی هستند؟
تومورها دو نوع هستند: خوش خیم (غیر سرطانی) و بدخیم (سرطانی). همه تومورهای مغزی سرطانی نیستند. به عنوان مثال ، آکوردوما نوعی تومور خوش خیم مغز است که بسیار کند رشد می کند.
وقتی پزشکان تومور مغزی را با اسکن تصویربرداری ، مانند MRI پیدا می کنند ، معمولاً نمی توانند از روی تصویر تشخیص دهند که تومور بدخیم است یا خوش خیم. آنها به طور کلی باید نمونه برداری کنند تا به طور قطعی بدانند.
این سرطان بر اساس ظاهر میکروسکوپی به انواع زیر طبقه بندی می شوند:
مرحله 1: بافت خوش خیم است. سلول ها در این مرحله مشابه سلول های طبیعی مغز هستند و رشد آهسته ای دارند.
مرحله 2: بافت بدخیم است. سلول ها به نسبت سلول های مرحله اول طبیعی تر به نظر می رسند.
مرحله 3: بافت بدخیم حاوی سلول های غیر طبیعی است. این سلول ها، رشد سریع، و ظاهر غیر طبیعی (آناپلاستیک) دارند.
مرحله 4: بافت بدخیم، حاوی سلول های غیر طبیعی است که رشد بسیار سریعی دارند.
سرطان مغز بر اساس نوع و درجه سلول ها دسته بندی می شوند، زیرا به ندرت به سایر قسمت های بدن پخش می شوند، در حالی که سایر سرطان ها مانند سرطان ریه، بر اساس محل سرطان و میزان پخش شدن سلول های سرطانی دسته بندی می شوند.
در این سرطان ، فردی که مبتلا به سرطان مرحله 4 است، احتمال پخش شدن سرطان به سایر قسمت های بدن را خواهد داشت.
علل سرطان مغز
تومورهای مغزی اولیه از گونههای متفاوتی از بافت مغز، برای مثال سلولهای گلیال، آستروسیت و دیگر سلولهای مغزی تشکیل میشود. سرطان مغز متاستاژیک از انتشار سلولهای سرطانی از دیگر اندامهای بدن به مغز نشأت میگیرد. درهر حال علت تبدیل شدن سلولهای سالم به سرطانی در تومورهای مغزی اولیه و متاستاژیک کاملاً مشخص نیست. دانشمندان پژوهشگر دادههایی را گردآوری کردهاند که نشان میدهد بعضی عاملهای خطر از قبیل موارد زیر در بروز سرطان مغز نقش دارد:
اشتغال در پالایشگاه نفت
کنترل کننده سوخت جت یا مواد شیمیایی مانند بنزن
شیمیدانها
مومیایی کنندهها
کارگران کارخانههای لاستیک سازی
استعمال سیگار و دخانیات
قرار گرفتن در معرض تشعشعات رادیواکتیو
عفونت ویروسی (HIV)
هیچ دلیل متقنی دال بر مسری بودن سرطان مغز و نشات گرفتن آن در اثر ضربه یا تروما یا تلفن همراه در دست نیست.
در بعضی از خانوادهها چند نفر به سرطان مغز مبتلا هستند، اما وراثت (انتقال ژنتیکی ویژگیها از والدین به فرزندان) هنوز به عنوان علت سرطان مغز تایید نشده است.
علائم مرتبط با تحریک پذیری
افراد مبتلا به تومورهای مغزی، دائما احساس خستگی و کوفتگی دارند. همچنین دچار ترمور، لرزش، تشنج و صرع هم می شوند. جالب است بدانید افراد مبتلا به تومورهای مغزی، علی رغم وجود افزایش فشار داخل جمجمه ای و سایر عوارض و علائم این بیماری، هیچ گونه احساس درد در ناحیه مغز ندارند، چرا که بافت خود مغز عاری از وجود هرگونه اعصاب و سنسور های درد است و حتی در عمل های جراحی مرتبط با مغز هم، در صورتی که شخص هوشیار باشد، هیچ گونه درد ناشی از دستکاری بافت های مغزی احساس نخواهد کرد.
اگرچه نشانههای هشداردهنده اولیه سرطان مغز انگشتشمار است، اما از نشانهها و علائم شایع سرطان مغز یک یا چند مورد از موارد زیر را دربرمیگیرد:
دشواری در راه رفتن و یا سرگیجه/ دوران سر
صرع
ضعف عضلانی برای مثال در پا و دست
سر درد مداوم و یا شدید
دیگر علائم رایج سرطان مغز عبارت است از:
حالت تهوع
استفراغ
دوبینی
تغییر در سطح هوشیاری
خواب آلودگی
کاهش توانایی ذهنی و یا گیجی
اختلالهای حافظه
تغییر در گفتار و اختلالهای گفتاری مانند دشواری در تکلم، اختلال صدا یا ناتوانی در صحبت کردن
تغییرات شخصیتی
توهم
ضعف یک طرف بدن
مشکلات هماهنگی
خستگی مزمن
سوزن سوزن شدن، بیحسی یا خواب رفتن دست و پا و یا کاهش حس لامسه
البته برخی از افراد دچار این علائم به سرطان مغز مبتلا نیستند و صرف وجود یک یا چند مورد از این علائم بیانگر ابتلا به سرطان مغز نیست.
روش های درمانی
درمان با توجه به نوع سرطان، موقعیت مغز، اندازه تومور، سن بیمار و شرایط سلامت عمومی بیمار تعیین می گردد.. البته خواستهها و ترجیح بیمار نیز در تهیه برنامه درمانی نقش قابل توجهی دارد و روش درمان در تبادل نظر با بیمار انتخاب میشود. درمانهای سرطان مغز به سه دسته اصلی جراحی، پرتودرمانی و شیمی درمانی تقسیم بندی میشود.
جراحی:
در عمل جراحی سعی میشود تمام سلولهای تومور از طریق جدا کردن تومور از بافت سالم مغز خارج شود. جراحان بعضی سرطانهای مغز را غیرقابل عمل شدن میدانند، چون ممکن است تلاش برای خارج کردن سلولهای سرطانی آسیب بیشتری به مغز وارد سازد یا منجر به مرگ شود.
پرتودرمانی:
در پرتودرمانی از تابش با انرژی بالای متمرکز بر تومور برای تخریب توانایی تکثیر شدن و توانایی عملکردی سلولهای تومور استفاده می گردد. جراحی با امواج رادیویی عملی غیرجراحی است که در آن دوز بالایی از یک تک پرتو معین با استفاده از پرتو گامای متمرکز یا پرتوهایی اشعه ایکس همگرا شده روی ناحیه یا ناحیههای معینی از مغز در محل وجود تومور یا دیگر ناهنجاریها به گونهای تابانده میشود که میزان دریافت تابش توسط بافت سالم مغز به حداقل برسد.توموتراپی نیز نوعی پرتودرمانی می باشد که در آن تشعشع به صورت مجزا و در روشی بسیار دقیق تابانده میشود تا بافت سالم کمترین تابش را دریافت نماید . توموتراپی یکی از روشهای درمان سرطان مغز است.
شیمی درمانی:
در شیمی درمانی از مواد شیمیایی (داروهایی) برای از بین بردن سلولهای تومور استفاده میشود که برای تخریب نوعهای خاصی از سلولهای سرطانی طراحی شده است. عاملهای شیمیایی بسیاری مورد استفاده قرار میگیرد، درمانهای دارویی خاص بیشمار هستند و هر برنامه دارویی معمولاً برای نوع معینی از سرطان مغز و متناسب با شرایط خاص هر بیمار به کار برده میشود. برای مثال بواسیزوماب (آواستین) دارویی است که برای درمان گلیوبلاستوم مورد تایید قرار گرفته است
.شیمی درمانی به صورت اینتراتکال از طریق تزریق سرم و پلیمرهای اشباع شده زیست تجزیهپذیر انجام میگردد؛ منظور از اینتراتکال داخل مایع مغزی ـ نخاعی از طریق پونکسیون یا انجام جراحی و قرار دادن منبع دائمی زیر جمجمه است که با لوله استریل به حفرههای حاوی مایع مغز متصل میشود.طرحهای درمانی بیماران غالباً ترکیبی از درمانهای فوق است.هایپرترمی (گرمادرمانی)، ایمونوتراپی (هدایت سلولهای ایمنی برای از بین بردن نوع خاصی از سلولهای سرطانی) یا استروئید برای کاهش التهاب و ورم مغز از دیگر درمانهای سرطان مغز به شمار میآید که به صلاح دید متخصص به طرح درمانی افزوده می شود.
تومورهای مغزی در کودکان
کودکان به احتمال زیاد در قسمت تحتانی مغز دچار تومور میشوند که شامل مناطقی است که عملکرد خواب / بیداری، حرکت و هماهنگی را کنترل مینمایند . گلیوما و مدولوبلاستوما رایجترین انواع تومور در کودکان هستند. در بسیاری از کودکان، درمان باعث از بین رفتن تمام علائم سرطان (بهبودی) میشود. از آنجا که سیستم عصبی کودک هنوز در حال توسعه است، ممکن است برخی از کودکان در نتیجه تومور یا درمان دچار ناتوانی جسمی، رفتاری یا یادگیری شوند.
بسیاری از متخصصان مراقبتهای بهداشتی در معالجه کودکان و بزرگسالان (متخصص اطفال) تخصص دارند. برخی بیمارستانها دارای پرسنلی مانند بازی درمانی، موسیقی درمانی یا هنر درمانی می باشند که میتوانند به کودکان در مقابله با چالشهای درمانی کمک کنند. همچنین توانبخشی برای بهبود فرزند شما اهمیت فراوانی خواهد داشت.در مورد گزینه های درمانی، آنچه انتظار دارید و نگرانیهای خود، با تیم پزشکی فرزندتان صحبت نمایید. مددکار اجتماعی بیمارستان میتواند حمایت عملی و عاطفی را به شما ارائه دهد.
طول عمر بیماران سرطان مغز
از آنجا که انواع سرطان مغز بسیار متنوع است ، طول عمر بیماران برای هر مورد جداگانه متفاوت خواهد بود. با این حال ، تشخیص به موقع پیش آگهی همه سرطان ها را بهبود می بخشد. اگر فردی هر یک از علائم انواع سرطان را که در این مقاله مورد بحث قرار گرفته است تجربه کند ، باید با پزشک تماس بگیرد. برخی از موارد میتواند در بهبود موثر باشند، این موارد شامل:
چقدر فرد به شیمی درمانی پاسخ می دهد
مقدار توموری که جراح می تواند با خیال راحت از بین ببرد
اگر فردی بعد از جراحی شیمی درمانی یا رادیوتراپی کرده باشد
درجه تومور
