سرطان خون چیست؟
اختلال در روند تولید سلولهای خونی سبب ایجاد سرطان خون میشود. در چنین شرایطی، سلولها دیگر نمیتوانند کار طبیعی خود را انجام دهند و ممکن است تعدادشان بسیار زیاد و خارج از کنترل شود. بنابراین خون نمیتواند کار مربوط به خود را به درستی انجام دهد. برای مثال نمیتواند علیه عفونت ها بجنگد یا خونریزی ناشی از یک زخم را مهار کند.
انواع سرطان خون
انواع سرطان خون بر اساس نوع گلبول های سفید خون که تحت تأثیر آن قرار گرفته و با توجه به سرعت پیشرفت بیماری طبقه بندی می شود. سرطان خون لنفاوی (سرطان خون لنفوئیدی یا لنفوبلاستیک) در سلول های سفید خون به نام لنفوسیتها در مغز استخوان ایجاد می شود. سرطان خون میلیوئیدی (میلوژن)، ممکن است در سلول های سفید خون غیر از لنفوسیت ها و همچنینی سلول های قرمز خون و پلاکت ها شروع شود.
از نظر سرعت رشد و پیشرفت آن، سرطان خون به حاد (رشد سریع) یا مزمن (رشد کند) طبقه بندی می شود. سرطان خون حاد به سرعت در حال پیشرفت است و منجر به تجمع سلول های خونی نابغ و بدون عملکرد در مغز استخوان می شود. با این نوع سرطان خون، سلول ها در مغز استخوان تولید شده و تجمع می یابند و باعث کاهش توانایی مغز در تولید سلول های خونی سالم به اندازه کافی می شوند. سرطان خون مزمن با سرعت کمتری پیشرفت می کند و منجر به تجمع گلبول های سفید خون نسبتاً بالغ، اما همچنان غیرطبیعی می شود.
انواع سرطان خون شامل موارد زیر می شوند که علائم و نشانه های هر یک و گزینه های درمانی آنها متفاوت است و توضیح ان در این نوشتار نمی گنجد.
سرطان خون لنفوسیتی حاد Acute lymphocytic leukemia
سرطان خون میلوئیدی حاد Acute myeloid leukemia
سرطان خون لنفوسیتی مزمن Chronic lymphocytic leukemia
سرطان خون میلوئیدی مزمن Chronic myeloid leukemia
سرطان خون سلول مویی Hairy cell leukemia
سندروم های میلودیسپلاستیک Myelodysplastic syndromes
علائم هشدار دهنده زودرس سرطان خون
علائم سرطان خون اغلب بسته به نوع سرطان خون تشخیص داده شده، متفاوت است. برخی از علائم مانند تعریق شبانه، تب، خستگی و احساس درد مانند علائم آنفولانزا است. برخلاف علائم آنفولانزا که به طور کلی با بهبود شما فروکش می کند، علائم سرطان خون به طور کلی بیش از دو هفته طول می کشد و ممکن است شامل کاهش وزن ناگهانی، درد استخوان و مفصل و خونریزی یا کبودی آسان باشد. سایر علائم هشدار دهنده زودرس سرطان خون عبارتند از:
تب، لرز
خستگی، ضعف
از دست دادن اشتها
عرق شبانه
ناراحتی شکمی
سردرد
تنگی نفس
عفونت های مکرر
پتشیا (لکه های قرمز کوچک زیر پوست)
از آنجا که برخی شرایط به عنوان عوارض جانبی بیماری رخ می دهد، موارد زیر ممکن است علائم سرطان خون باشد:
کم خونی: تعداد کم گلبول های قرمز خون. سلول های قرمز خون اکسیژن را به اطراف بدن منتقل می کنند. این وضعیت ممکن است منجر به ضعف، خستگی یا تنگی نفس شود.
لکوپنی: تعداد کم گلبول های سفید خون. کاهش تولید لکوسیت های عملکردی (گلبول های سفید خون) دفاع ایمنی بدن را تضعیف می کند که ممکن است شما را مستعد ابتلا به عفونت کند.
ترومبوسیتوپنی: تعداد پلاکت خون پایین. پلاکت ها سلول های خونی هستند که مسئول لخته شدن خون هستند. کمبود پلاکت خون ممکن است منجر به کبودی یا خونریزی آسان شود.
تورم غدد لنفاوی: در بعضی موارد، علائم سرطان خون ممکن است تورم قابل توجه گردن، زیر بغل یا کشاله ران باشد. این اتفاق زمانی رخ می دهد که سرطان خون به غدد لنفاوی گسترش یافته است.
بزرگ شدن کبد یا طحال: تجمع سلول های غیرطبیعی خون در کبد یا طحال ممکن است باعث احساس سیری (از دست دادن اشتها) یا تورم در سمت چپ و بالای شکم شود.
عوامل سرطان خون
عوامل خطر سرطان خون
هر ساله بیش از 60،000 نفر مبتلا به سرطان خون می شوند. خطر ابتلا به سرطان خون با افزایش سن افزایش می یابد، اما این بیماری ممکن است در افراد زیر 20 سال و کودکان نیز رخ دهد.
چه عواملی باعث سرطان خون می شوند؟
سرطان خون هنگامی ایجاد می شود که DNA در سلول های خونی به نام لکوسیت ها جهش یا تغییر کند و توانایی کنترل و تقسیم را از بین ببرد. در برخی موارد، این سلول های جهش یافته از سیستم ایمنی بدن فرار کرده و خارج از کنترل رشد می کنند و سلول های سالم را در جریان خون از بین می برند. اگرچه ممکن است علت دقیق سرطان خون فرد مشخص نباشد، عوامل خطر خاصی از جمله قرار گرفتن در معرض اشعه با این بیماری در ارتباط هستند. عوامل خطر شناخته شده برای سرطان خون عبارتند از:
عوامل خطر عمومی سرطان خون
جنسیت: مردان بیش از زنان به سرطان خون مبتلا می شوند.
سن: خطر سرطان خون با افزایش سن افزایش می یابد. ميانگین سن بيمار مبتلا به لوسمي ميلوئيد حاد (AML)، لوسمي لنفوسيتي مزمن (CLL) يا لوسمي ميلوئيدی مزمن (CML)، سن 65 سال و بالاتر است. با این حال، بیشتر موارد لوسمی لنفوسیتی حاد (ALL) در افراد زیر 20 سال رخ می دهد. میانگین سن یک بیمار ALL در هنگام تشخیص، 15 سال است.
اختلالات خونی: برخی از اختلالات خونی، از جمله اختلالات مزمن میلوپرولیفراتیو مانند پلی سیتمی ورا، میلوفیبروز ایدیوپاتیک و ترومبوسیتوپنی ضروری، احتمال ابتلا به AML را افزایش می دهد.
سابقه خانوادگی: بیشتر لوسمی ها هیچ پیوند خانوادگی ندارند. با این حال، اگر شما از بستگان درجه یک بیمار مبتلا به CLL هستید یا اگر دوقلوی یکسانی دارید که مبتلا به AML یا ALL هستند، ممکن است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این بیماری باشید.
سندرم های مادرزادی: به نظر می رسد برخی سندرم های مادرزادی شامل سندرم داون، کم خونی فانکونی، سندرم بلوم، آتاکسی-تلانژکتازی و سندرم بلکفان-دیاموند خطر بروز AML را افزایش می دهند.
تأثیر سبک زندگی در ابتلا به سرطان خون
سیگار کشیدن: اگرچه ممکن است سیگار کشیدن دلیل اصلی سرطان خون نباشد، اما کشیدن سیگار خطر ابتلا به AML را افزایش می دهد.
سایر شرایط موثر در ابتلا به سرطان خون
تابش: قرار گرفتن در معرض تابش پر انرژی (به عنوان مثال ، انفجار بمب اتمی) و قرار گرفتن در معرض تابش کم انرژی از میدان های الکترومغناطیسی (به عنوان مثال ، خطوط برق)
مواد شیمیایی: قرار گرفتن طولانی مدت در معرض برخی از آفت کش ها یا مواد شیمیایی صنعتی مانند بنزن به عنوان یک خطر برای سرطان خون در نظر گرفته می شود.
میدان های الکترومغناطیسی: قرار گرفتن طولانی مدت در معرض موقعیت هایی مانند زندگی در نزدیکی خطوط برق، ممکن است خطر ابتلا به ALL را در فرد افزایش دهد.
درمان های قبلی سرطان: انواع خاصی از شیمی درمانی و پرتودرمانی برای سایر سرطان ها از عوامل خطر لوسمی محسوب می شوند.
تشخیص سرطان خون
تشخیص سرطان خون معمولاً با مراجعه به پزشک یا هنگامی که یک آزمایش معمولی، مشکل خونی را نشان می دهد آغاز می شود. پزشک در مورد علائمی که دارید از شما سوال می کند و ممکن است معاینه بدنی انجام دهد. بر اساس این اطلاعات، پزشک ممکن است شما را به متخصص ارجاع دهد یا آزمایش هایی را برای بررسی سرطان خون یا سایر مشکلات سلامتی تجویز نماید.
روند تشخیص سرطان خون ممکن است طولانی و ناامید کننده به نظر برسد. نگرانی شما طبیعی است، اما به یاد داشته باشید که سایر شرایط سلامتی می توانند علائمی مشابه علائم و نشانه های سرطان خون را ایجاد کنند. برای تیم مراقبتی بسیار مهم است که قبل از تشخیص سرطان خون، دلایل دیگر مشکلات سلامتی را بررسی و رد نماید.
آزمایش های تشخیص سرطان خون با تشخیص ناهنجاری ظاهری سلول ها، تغییر در تعداد یا اندازه آنها، تغییر در مغز استخوان یا تغییرات خاص در ترکیب ژنتیکی و مولکولی سلول های بیمار به تشخیص سرطان خون کمک می کنند.
هنگامی که علائم شدید است، تشخیص لوسمی حاد ممکن است به سرعت انجام شود، فرد به سرعت در بیمارستان بستری شده و درمان ها سریع شروع شود. آزمایش هایی که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت، معمولاً برای رد یا تشخیص سرطان خون استفاده می شود. بسیاری از آزمایش های مشابه که برای تشخیص سرطان خون استفاده می شود، برای کشف مرحله و میزان پیشرفت سرطان خون نیز کاربردی می باشد. همچنین، پزشک ممکن است آزمایش های دیگری را برای بررسی سلامت عمومی شما و کمک به برنامه ریزی برای درمان انجام دهد.
نحوه درمان
Health food and Cancer fighting foods nutrition concept with a green boxing glove emerging out of an open broccoli vegetable as a health care metaphor for a healthy lifestyle diet rich in natural fruit and vegetables to attack tumors and fight illness.
در سال های اخیر، پیشرفت زیادی در درمان سرطان خون، به ویژه سرطان خون حاد لنفوسیتی حاصل شده است. درمان اصلی مورد استفاده، شیمی درمانی است. برخی از افراد شیمی درمانی با دوز بالا با پیوند سلول های بنیادی انجام می دهند. توجه داشته باشید که انواع سرطان خون، درمان متفاوتی دارند، بنابراین این اطلاعات عمومی است. پزشک شما می تواند در این زمینه اطلاعات بیشتری به شما ارائه دهد. اگر ممکن است باردار شوید، باید در حین درمان از پیشگیری از بارداری موثر استفاده کنید، زیرا داروهای مورد استفاده می توانند به جنین آسیب برسانند.
درمان سرطان خون برای هر بیمار به طور اختصاصی، بر اساس سن بیمار، نشانه ها و نوع سرطان خون برنامه ریزی می شود.
افراد مبتلا به لوسمی لنفوسیتی مزمن ممکن است برای سال های طولانی نیازی به درمان نداشته باشند. آنها ممکن است فقط به معاینات منظم و آزمایش خون نیاز داشته باشند. افراد مبتلا به سرطان خون مزمن میلوئیدی معمولاً با داروی ایماتینیب (Glivec) درمان می شوند. داروی جدیدتر، dasatinib، هم اکنون برای برخی از بیماران مبتلا به سرطان خون میلوئیدی مزمن در دسترس است. افراد مبتلا به یک نوع سرطان خون حاد میلوئیدی ممکن است با نوعی ویتامین A به نام اسید رتینوئیک تمام ترانس و شیمی درمانی تحت درمان قرار گیرند. همچنین، درمان سرطان خون در کودکان ممکن است با بزرگسالان متفاوت باشد.
