سرطان پوست چیست ؟
پوست بزرگترین عضو بدن ما است و به نوعی پرده بدن هم نامیده میشود. این عضو پوششی، برای حفاظت از تمامی اندامهای داخلی بدن ما از تمامی عوامل بیرونی تمام تلاشش را میکند. پوست بیشتر از سایر اعضا در معرض نور خورشید، گرما، عفونت، آسیبهای ناشی از بریدگی، سوختگی و ضرب دیدگی قرار دارد. به همین دلیل امکان ابتلای پوست به انواع بیماریها وجود دارد.
همچنین پوست محلی برای ذخیره آب، چربی و ویتامین D است. پوست دارای دو لایه درونی و بیرونی است؛ لایه بالایی به وسیله چشم قابل دیدن است و لایه داخلی دیده نمیشود. این لایه رویی همیشه در معرض انواع آسیبها قرار دارد.
یکی از آسیبهای شدیدی که میتواند ضربههای جبران ناپذیری را به پوست وارد کند؛ سرطان پوست است. گاهی پوست بدن دچار تغییراتی در بافت خود میشود و سلولهای بدخیم در بافت پوست تشکیل میشوند. این سلولها میتوانند باعث ایجاد سرطان در این قسمت از بدن شوند.
انواع سرطان پوست
دو دسته اصلی سرطان های پوست توسط سلول های درگیر تعریف می شوند:
سرطان کراتینوسیت
دسته اول سرطان پوست پایه و سنگفرشی است که رایج ترین نوع سرطان پوست می باشد. به احتمال زیاد در مناطقی از بدن شما که بیشتر در معرض آفتاب قرار دارد، مانند سر و گردن، ایجاد می شود. آنها کمتر از سایر انواع سرطان پوست گسترش یافته و تهدید کننده زندگی می شوند. اما در صورت عدم درمان، می توانند بزرگتر شده و به سایر قسمت های بدن شما سرایت کنند.
ملانوم
دسته دوم سرطان های پوست، ملانوم است. این نوع سرطان از سلول هایی ایجاد می شود که به پوست شما رنگ می دهند. این سلول ها به عنوان ملانوسیت شناخته می شوند. خال های خوش خیم تشکیل شده توسط ملانوسیت ها می توانند سرطانی شوند. آنها می توانند در هر نقطه از بدن شما ایجاد شوند. در مردان، این خال ها بیشتر در قفسه سینه و پشت ایجاد می شوند. در خانم ها این خال ها بیشتر روی پاها ایجاد می شوند.
در صورت شناسایی و درمان زود هنگام، بسیاری از ملانوماها قابل درمان هستند. در صورت عدم درمان، آنها می توانند به سایر قسمت های بدن شما سرایت کرده و درمان آن دشوارتر شود. ملانوماها بیشتر از سرطان های پوست پایه و سلول های سنگفرشی گسترش می یابند.
علاوه بر این دو نوع اصلی سرطان پوست، برخی از ضایعات پوستی هستند که اگر چه سرطان پوست محسوب نمی شوند، اما می توانند سرطانی شوند.
کراتوز اکتینیک: این لکه های قرمز یا صورتی پوست سرطانی نیستند، اما نوعی پیش سرطان محسوب می شوند. در صورت عدم درمان، این توده های پوستی ممکن است به کارسینوم سلول سنگفرشی تبدیل شوند.
کارسینوم سلول بازال: شایع ترین شکل سرطان پوست، کارسینوم سلول بازال است که 90 درصد موارد سرطان پوست را تشکیل می دهد. آنها توده هایی با رشد آهسته هستند که اغلب در سر یا گردن خودنمایی می کنند.
سرطان سلول سنگفرشی: این نوع سرطان پوست در لایه های بیرونی پوست شما ایجاد می شود و به طور معمول از سرطان سلول پایه نیز تهاجمی تر است. ممکن است به صورت ضایعات قرمز و پوسته پوستی روی پوست ظاهر شود.
ملانوما: این نوع سرطان پوست کمتر شایع است، اما خطرناک ترین نوع سرطان پوست است. در حقیقت، ملانوم فقط یک درصد از سرطان های پوست را تشکیل می دهد، اما هر ساله باعث اکثر مرگ های ناشی از سرطان پوست می شود. ملانوم در ملانوسیت ها، سلول های پوستی که رنگدانه ایجاد می کنند، تشکیل می شود.
علائم و نشانه های سرطان پوست
سرطان پوست در درجه اول در مناطقی از پوست که در معرض تابش آفتاب قرار دارند (مانند پوست سر، صورت، لب ها، گوش ها، گردن، قفسه سینه، بازوها و دست ها و پاهای خانم ها) بروز پیدا می کند. با این وجود این سرطان ممکن است در مناطقی که به ندرت در معرض تابش نور خورشید قرار می گیرند نیز مشاهده شود- کف دست، زیر ناخن های دست یا پا و نیز ناحیه تناسلی.
تمامی افراد، از جمله افرادی با پوست های تیره رنگ، صرف نظر از رنگ پوستشان ممکن است به سرطان پوست مبتلا شوند. احتمال بروز ملانوما در مناطقی که به طور معمول در معرض آفتاب قرار نمی-گیرند (مانند کف دست و پا)، در افرادی با رنگ پوست تیره بیشتر است.
علائم و نشانه های کارسینومای سلول های قاعده ای:
کارسینومای سلول های قاعده ای معمولاً در نقاطی از بدن که بیشتر در معرض آفتاب قرار می گیرند (به عنوان مثال گردن یا صورت) مشاهده می شود.
کارسینومای سلول های قاعده ای ممکن است به صورت برجستگی هایی مروارید شکل یا موم مانند باشد.
ضایعه ای صاف، قهوه ای یا گوشتی رنگ، یا مشابه زخم باشد.
زخمی همراه با خونریزی یا پوسته پوسته شده باشد که پس از بهبود، مجدداً ظاهر می شود.
علائم و نشانه های کارسینومای سلول های سنگ فرشی:
بیشتر اوقات، کارسینومای سلول های سنگفرشی، در نقاطی از بدن که بیشتر در معرض آفتاب قرار گرفته اند، مانند صورت، گوش ها و دست ها مشاهده می شود. احتمال بروز کارسینومای سلول های سنگفرشی در مناطقی که به طور معمول در معرض آفتاب قرار نمی گیرند (مانند کف دست و پا)، در افرادی با رنگ پوست تیره، بیشتر است.
کارسینومای سلول های سنگفرشی ممکن است به اشکال زیر مشاهده شود:
برآمدگی سفت و قرمز رنگ
ضایعه ای صاف با سطحی پوسته پوسته شده و کبره بسته
علائم و نشانه های ملانوما
ملانوما ممکن است در هر قسمتی از بدن، از جمله در خال سرطانی تشکیل شده یا روی پوست طبیعی گسترش یابد. ملانوما در مردان معمولاً روی صورت یا تنه و در خانم ها، معمولاً در قسمت های تحتانی پا بروز می یابد. ملانوما ممکن است در هر دو جنس مذکر و مونث، در نواحی ای که در معرض آفتاب قرار نمی گیرند نیز ظاهر شود.
هر فردی با هر رنگ پوستی ممکن است به ملانوما مبتلا شود. ملانوما در پوست های تیره تر معمولاً در کف دست یا پا، و یا زیر ناخن ها به وجود می آید.
وجود یک نقطه بزرگ قهوه ای رنگ، حاوی لکه های تیره تر
تغییر رنگ یا اندازه خال و یا وجود خونریزی
وجود یک ضایعه کوچک با مرزی نامنظم و بخش هایی به رنگ قرمز، صورتی، سفید، آبی یا کبود وجود ضایعه ای دردناک، همراه با خارش یا سوزش
وجود ضایعات تیره رنگ در نوک انگشتان یا کف دست و پا، یا روی غشای مخاطی دهان، بینی، واژن یا مقعد
به طور خلاصه:
ضایعات در پوست : هرگونه تغییر در پوست را جدی بگیرید. لکه، زخم، پوسته پوسته شدن، ایجاد خال، رشد غیر معمول یک خال، ایجاد لکههای تیره یا قرمز رنگ همگی میتوانند یک زنگ خطر برای ایجاد سرطان باشند.
ناهماهنگی و در شکل ظاهری خالها : وقتی یک خال گوشتی در بدن دارید؛ هرگونه ناهماهنگی غیر معمول در ظاهر آن را جدی بگیرید. به علاوه تغییر شکل، رنگ یا اندازه خالهای موجود بدن هم میتواند نشانهای از بروز سرطان باشد.
ایجاد لکههای پوستی با رنگهای مختلف : اگر هرگونه لکه پوستی با رنگهای قرمز، سیاه، صورتی، آبی و یا سفید در پوست خود مشاهده کردید، باید جدی بگیرید؛ زیرا میتواند یک زنگ خطر برای شما باشد.
تغییر غیرطبیعی قطرلکهها : اگر یک لکه در بدن شما ایجاد شده و در کوتاه مدت رشد کرده و قطر آن افزایش پیدا کند؛ حتما این علامت را جدی بگیرید.
عوال افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست ؟
ارث و ژنتیک : سرطان میتواند یک بیماری ژنتیکی باشد؛ اشخاصی که در سابقه فامیلی خود این بیماری را داشته اند، درمعرض خطر بیشتری هستند.
مواد شیمیایی خاص : ترکیبات آرسنیک، رادیوم، کرئوزوت از جمله مواد شیمیایی هستند که تماس مداوم با آنها ممکن است به ایجاد سرطان پوست منجر شود.
نور خورشید : قرار گرفتن طولانی مدت در مقابل نور خورشید به علت وجود اشعه ماورا بنفش میتواند برای پوست بسیار مضر باشد. آفتاب سوختگیهای شدید که با تاول همراه باشد؛ در بیشتر مواقع عامل ایجاد سرطان پوست هستند.
برنزه کردن : افرادی که به وسیله نور مستقیم خورشید و یا دستگاههای سولاریوم اقدام به برنزه کردن پوست خود میکنند؛ شاید ندانسته یک گام به سوی سرطان پوست برمیدارند.
ارتفاع : کسانی که به دلیل شرایط شغلی ممکن است که در ارتفاع مشغول به کار شوند و در هوای گرم کار کنند؛ ممکن است به سرطان پوست مبتلا شوند. افرادی هم که محیط کاری آنها در یک فضای باز است و مجبورند که زیر نور مستقیم آفتاب کار کنند؛ در معرض خطر ابتلا به این نوع سرطان هستند.
خال : اکر در بدن خود دارای خالهای زیاد و نامنظم هستید و یا اینکه پوست شما دارای کک و مک زیادی است؛ حتما باید مراقبت بیشتری از پوست خود انجام دهید. زیرا این افراد بیشتر در معرض سرطان پوست هستند.
نوع پوست : برخی از افراد پوستهایی دارند که در برابر آفتاب سوختگی یا دستگاه سولاریوم مقاوم هستند و به راحتی در این موارد دچار سوختگی نمیشوند؛ این موضوع ممکن است چنین افرادی را به اشتباه بیندازد. زیرا این مقاومت آنها را تشویق میکند که به مدت بیشتری در معرض این اشعهها قرار بگیرند؛ در نتیجه احتمال ابتلا به سرطان پوست را در آنها افزایش میدهد.
سیستم بدنی ضعیف : اگر به هر دلیلی سیستم بدن شما دچار ضعف شده باشد؛ امکان ایجاد بیماری و از جمله سرطان برای شما بالا است. برای مثال افرادی که بیماری ایدز دارند؛ باید مراقبت بیشتری داشته باشند.
موها و چشمهای رنگی : افرادی که به طور مادرزادی دارای موهای قرمز و پوستی کک و مک دار هستند و یا افرادی که چشمانی به رنگ آبی و یا سبز دارند؛ ریسک ابتلای بیشتری نسبت به افرادی با پوست تیره دارند.
اعضای پیوندی : افرادی که دارای اعضای پیوندی در بدن خود هستند؛ سیستم ایمنی بسیار ضعیفی دارند. به همین دلیل بای نسبت به سایر افراد از پوست خود بیشتر مراقبت کنند.
منطقه جغرافیایی : اشخاصی که در مناطق استوایی زندگی میکنند؛ به دلیل تابش شدید نور خوشید بیشتر در معرض سرطان پوست خواهند بود. همچنین افرادی که در ارتفاعات زندگی میکنند هم مانند مناطق استوایی از سرطان پوست در امان نخواهند بود.
روش های کاهش ریسک خطر ابتلا به سرطان پوست؟
مطالعه محققان دانشگاه براون بیانگر آن است، مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین آ به میزان قابل توجهی در رفع ریسک سرطان پست تأثیرگذار است و سلامت افراد را در برابر این بیماری تضمین میکند.
براساس اعلام دانشمندان، روغن جگر ماهی، هویج، پنیر، زرده، تخم مرغ، کره تازه، جعفری، کدو، اسفناج، کاهو، شاهی، خربزه، گیلاس، موز، خرما، هلو و پرتقال حاوی مقادیر زیادی از ویتامین آ هستند.
پژوهشگران آمریکایی تأکید میکنند، مصرف مکملهای ویتامین آ در کاهش خطر سرطان پوست تأثیری ندارد و افراد باید از طریق مواد غذایی و سبزیجات آن را دریافت کنند.
براساس یک مطالعه جدید از دانشگاه براون، نه تنها خوردن مقدار زیادی از این مواد غذایی به افراد اطمینان میدهد که بدن به طور مداوم سلولهای جدید پوستی تولید میکند، بلکه ممکن است از اثرات ایجاد کننده نور در اشعه ماوراء بنفش محافظت کند.
بیشتر انواع سرطان های پوست قابل پیشگیری هستند. جهت مراقبت از خود، به نکات زیر توجه نمایید:
خودداری از قرار گرفتن در معرض نور خورشید
در بیشتر نقاط آمریکای شمالی، در ساعات ۱۰ صبح الی ۴ بعد از ظهر، تابش خورشید در قوی ترین حالت خود است. حتی در فصل زمستان و در صورت ابری بودن هوا نیز ساعات دیگری را جهت خروج از منزل انتخاب کنید. شما همواره در حال جذب اشعه UV هستید و ابرها تنها به میزان اندکی مانع از رسیدن اشعه های آسیب رسان می شوند. اجتناب از قرار گرفتن در معرض تابش خورشید در این ساعات روز، مانع از آفتاب سوختگی و برنزه شدن و در نتیجه آسیب های پوستی منتهی به سرطان پوست می شود. قرار گرفتن در معرض آفتاب، در طولانی مدت ممکن است باعث سرطان پوست شود.
استفاده از ضد آفتاب
کرم های ضدآفتاب، از شما در برابر تمامی اشعه های مضر (به خصوص اشعه ای که منجر به ملانوما می شود) محافظت نمی کنند؛ اما نقش مهمی در محافظت کلی پوست ایفا می کنند. حتی در روزهای ابری نیز از ضدآفتاب هایی با SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید. ضدآفتاب را سخاوتمندانه به پوست خود بمالید و در شرایط عادی، هر دو ساعت، و در صورت شنا و یا تعریق شدید، زودتر از موعد گفته شده آن را تمدید کنید. مقدار زیادی کرم ضد آفتاب را برداشته و از آن روی تمام قسمت های در معرض تابش خورشید، از جمله لب ها، نوک گوش ها، و قسمت پشتی دست ها و گردنتان استفاده کنید.
استفاده از لباس های محافظ در برابر اشعه uv
ضدآفتاب به طور کامل از شما در برابر اشعه UV محافظت نمی-کند. به همین جهت بازو ها و پاهای خود را با لباس هایی که بافت محکمی داشته و تیره رنگ اند، بپوشانید. همچنین از کلاهی با لبه پهن استفاده کنید؛ چنین کلاهی در مقایسه با کلاه بیس بال یا نقاب، قابلیت محافظت بیشتری دارد. همچنین برخی از شرکت ها، لباس های محافظتی را برای فروش عرضه می کنند. متخصص پوست شما می تواند مارک مناسبی را به شما معرفی کند.
استفاده از عینک آفتابی مناسب
به دنبال عینک هایی باشید که هر دو نوع اشعه ماورای بنفش- اشعه UVA و UVB- را مسدود می کنند.
برنزه نکنید
لامپ های مورد استفاده در این تخت ها، از خود اشعه UV ساطع کرده و ریسک ابتلا به سرطان پوست را افزایش می دهند.
توجه به داروهای مصرفی
بعضی از داروهای بدون نسخه و یا داروهای معمولی مانند آنتی بیوتیک ها، می توانند پوست شما را نسبت به تابش نور خورشید حساس تر کنند. از پزشک یا داروساز مربوطه در مورد عوارض جانبی داروهای تجویز شده سوال کنید. اگر داروهای مصرفی منجر به افزایش حساسیت پوست در مقابل آفتاب می شوند، حتماً موارد احتیاط را جهت دور ماندن از آفتاب و محافظت از پوست خود رعایت کنید. همواره پوست خود را بررسی کرده و تغییرات آن را به اطلاع پزشک پوست و مو برسانید:
اگر علامتی غیر طبیعی مشاهده کردید به پزشک اطلاع دهید
پوست خود را جهت پی بردن به رشد پوست جدید و یا تغییرات خال ها، لکه های پوستی، برآمدگی ها و علامت های مادرزادی، با دقت بررسی کنید. به کمک آینه، صورت، گردن، گوش ها و پوست سر خود را چک کنید. قفسه سینه، تنه، سطح فوقانی و تحتانی بازوها و نیز دستان خود را معاینه کنید. جلو و عقب ساق و ران خود و همچنین بخش های مختلف پای خود، از جمله کف پا و فاصله بین انگشتان آن را با دقت نگاه کنید. همچنین ناحیه تناسلی و نیز شکاف میان باسن خود را بررسی نمائید.
